Το Κοκκινόκαστρο, γνωστό και ως Καστέλο Ρόσσο ή Φρούριο Καρύστου, είναι ένα από τα σημαντικότερα μεσαιωνικά κάστρα της νότιας Εύβοιας. Βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Όχη, ανάμεσα στους οικισμούς Μύλοι και Γραμπιά, περίπου 4 χιλιόμετρα από την Κάρυστο. Η ονομασία του προέρχεται από το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα των τοπικών πετρωμάτων που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του.
Ιστορία
Η ιστορία του κάστρου ξεκινά κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας, όταν μετά το 1205 οι Λομβαρδοί άρχοντες του οίκου Ντάλε Κάρτσερι προχώρησαν στην κατασκευή του, ώστε να αποτελέσει διοικητικό κέντρο και κατοικία του ηγεμόνα της νότιας Εύβοιας. Στην ίδια περιοχή φαίνεται πως υπήρχε παλαιότερη βυζαντινή οχύρωση, η οποία χρονολογείται περίπου στον 11ο αιώνα.
Το 1276 το κάστρο πέρασε στον έλεγχο του Λικάριου, ο οποίος το κατέλαβε για λογαριασμό της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ωστόσο, λίγα χρόνια αργότερα, το 1295, οι Λομβαρδοί ανέκτησαν την κυριαρχία του με επικεφαλής τον Βονιφάτιο ντα Βερόνα. Μετά τον θάνατό του, το 1318, το φρούριο πέρασε στην κατοχή των Καταλανών.
Το ενδιαφέρον των Βενετών για την περιοχή της Καρύστου οδήγησε στην απόκτηση του κάστρου το 1366, όταν αγοράστηκε έναντι 6.000 δουκάτων. Παρόλα αυτά, με την πάροδο του χρόνου έχασε τη στρατηγική του σημασία και παραχωρήθηκε για εκμετάλλευση σε άλλες οικογένειες, όπως οι Ιουστινιάνι το 1386 και ο Νικολό Ζόρζι το 1406.
Το 1470, μετά την κατάληψη της Χαλκίδας από τους Οθωμανούς, το Κοκκινόκαστρο πέρασε στην οθωμανική κυριαρχία και έγινε γνωστό ως «Κιζίλ Χισάρ». Παρέμεινε σημαντικό οχυρό και κατά τους επόμενους αιώνες, ενώ κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 αποτέλεσε ένα από τα κάστρα που αντιστάθηκαν στις προσπάθειες κατάληψής του από ελληνικές δυνάμεις, όπως του Ανδρούτσου, του Κριεζώτη και του Φαβιέρου.
Κατά τον 20ό αιώνα πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης για τη συντήρηση των τειχών και των βασικών τμημάτων του κάστρου, με σημαντικές επεμβάσεις από το 1967 και έπειτα.
Περιγραφή του μνημείου
Το κάστρο είναι χτισμένο στην κορυφή του λόφου Μοντοφόλι και προσφέρει πανοραμική θέα προς την πεδιάδα της Καρύστου και την ευρύτερη περιοχή. Η κατασκευή του ακολουθεί το φυσικό ανάγλυφο του εδάφους και αποτελείται από δύο κύριους περιβόλους που προστάτευαν τον μεσαιωνικό οικισμό.
Στο υψηλότερο σημείο υπήρχε ο ακρόπυργος, η ισχυρότερη αμυντική θέση του φρουρίου, ο οποίος σήμερα σώζεται μόνο σε ερείπια. Τα τείχη είναι κατασκευασμένα από τοπικό σχιστόλιθο και ισχυρό κονίαμα, ενώ σε αρκετά σημεία διατηρούνται μέχρι το ύψος των επάλξεων.
Το φρούριο διέθετε τέσσερις πύργους, με την κύρια είσοδο να βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά. Στη νοτιοανατολική πλευρά σώζεται πεντάπλευρος πύργος, ενώ στο εσωτερικό του κάστρου διακρίνονται ερείπια κατοικιών, δεξαμενών και άλλων κτισμάτων που μαρτυρούν την ύπαρξη οργανωμένου μεσαιωνικού οικισμού.
Στο εσωτερικό του σώζεται επίσης ένα διώροφο ορθογώνιο κτίριο, ενώ κοντά βρίσκεται ο νεότερος ναός του Προφήτη Ηλία. Στη βόρεια πλευρά διατηρείται τμήμα υδραγωγείου, το οποίο μετέφερε νερό από το όρος Όχη για τις ανάγκες των κατοίκων του κάστρου.
Σήμερα το Κοκκινόκαστρο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επισκέψιμα μνημεία της Καρύστου, προσφέροντας στους επισκέπτες μια μοναδική εικόνα της μεσαιωνικής ιστορίας της Εύβοιας. Η θέση του, η αρχιτεκτονική του και η ιστορική του διαδρομή το καθιστούν ένα από τα σημαντικότερα κάστρα της περιοχής.
